Een nieuwheidsonderzoek is een onderzoek naar de stand van techniek met betrekking tot een in een octrooiaanvrage beschreven uitvinding. De stand van techniek wordt gevormd door datgene wat publiek is gemaakt voor de datum van indiening (of de ingeroepen voorrangsdatum) van de octrooiaanvrage. Het nieuwheidsonderzoek is een literatuuronderzoek in met name, maar niet exclusief, de octrooiliteratuur. In Nederland bestaan er twee typen nieuwheidsonderzoeken; nieuwheidsonderzoeken van het nationale type en nieuwheidsonderzoeken van het internationale type. Beide typen nieuwheidsonderzoek worden uitgevoerd in de beschikbare wereldwijde octrooiliteratuur; het verschil is dat de resultaten van een nieuwheidsonderzoek van het internationale type kunnen worden gebruikt in internationale PCT-procedures, zodat bij het doorzetten van een octrooiaanvrage geen nieuw onderzoek hoeft te worden aangevraagd.

(Een PCT-aanvrage is een octrooiaanvrage voor gelijktijdig maximaal ruim 140 landen. PCT staat voor “Patent Cooperation Treaty”.)